Reisverslag Roemenië 30 okt. - 6 nov. 2013

 

Deelnemers: Anton, Corianne, Femke en Henk (NL) en Bela (Ho)

Woensdag 30 okt.

In alle vroegte vertrekken we vanuit Zonnemaire. Anton had half 6 aangegeven, maar eerst nog even een bakje koffie voor we de Volkswagen-pickup inklimmen. We pikken de vrolijke nicht Corianne op te Noordgouwe.               Zij heeft de tickets van Wizz-Air. Dit was overigens een koopje.

Alles past precies, zowel bagage (in de bak) als passagiers. Best wel monter zo vroeg in de ochtend (hi, hi, hi). Het houdt de stemming erin en we zijn ongemerkt al voor 8 uur in Eindhoven en kunnen op gemak ook daar nog een kopje koffie nuttigen.

We vertrekken exact op tijd; het uitladen en instappen bij Wizz-Air loopt gesmeerd/goed georganiseerd; vandaar wellicht zo goedkoop. We vliegen naar Budapest.

In Budapest aangekomen, kunnen we ongehinderd het vliegveld uitlopen; rechtstreeks in de armen van Bela. Het lijkt overigens wel nazomer wat de temperatuur betreft; ik schat minstens 15 C°. Nu op naar de stad in de Skoda, waarmee we de reis naar Roemenië zullen voortzetten. Bela heeft intussen nog een technisch verhaal met wat vragen aangaande zijn eco-verwarmingsinstallatie.

De dames willen nog winkelen, dus bezoeken we het winkelcentrum bij het centraal station. Een gigantisch ondergronds winkel- en foodcentrum.

Bela heeft ingetekend op een excursie in het parlementsgebouw. Hier in de Dome ligt permanent bewaakt het centrale van de Hongaarse cultuur en de overgebleven machtsbasis. Eén parlement met twee vergaderzalen. Eén reserve met een hoop bladgoud.

      

 

      

Na interne kennisneming van deze indrukwekkende grootsheid in Pest gaan we naar de andere kant van de rivier, naar Buda; waar we vanuit de hoogte de gehele stad kunnen overzien.                                                                                                                     Uiteraard volgt op dit hoogtepunt een fotosessie.

                      

Na een terrasje en sigaren-inkoop gaan we op weg naar Diosd waar Bela en Ildiko met hun zoon Zsabolt zijn gesetteld. Ildiko heeft gelukkig deze week vakantie en zij wacht ons op met een heerlijk voorbereide maaltijd. We maken kennis met een gastvrij en sportief gezin en (uiteraard) ook met een professionele productieopzet voor ‘Pallinka’. Hun huis is zelfs gebouwd op een oude wijnkelder. Slaapplaatsen worden snel gecreëerd.

      

Donderdag 31 oktober

Na het ontbijt vertrekken we met de Skoda (5) naar Roemenië.

      

Hoewel we bij de eerste brandstofstop gelukkig door Ildiko van een nabezorging van vergeten spullen worden voorzien. Het wordt een hele rit met tal van inhaalmanoeuvres (het bleek Bela toevertrouwd) en een tussenstop. Wat opvalt is dat Hongarije verder oostwaarts vrij vlak en uitgestrekt en veel maïsvelden.Eenmaal in Roemenië gekomen rijden we weliswaar over een goed geasfalteerde weg maar wel door dorpjes en gehuchten met veel primitieve woningen/erven maar ook woonblokken uit de oude tijd.


      

Je komt zomaar een paard en een boerenkar tegen of achterop (8a,8b) en dan uiteraard zonder elektrische verlichting.

      

Als het donker is geworden en de dames nog een mix van liederen hebben prijs gegeven arriveren we bij ons logeeradres de familie Nagy te Kent (Transsylvanië). Magdi en Attila met hun dochter Agota ontvangen ons hartelijk als bekende vrienden en we voelen ons gelijk thuis bij dit gewone ‘Roemeense’ gezin (met Hongaarse roods).

                                       

Vrijdag 1 november

Ze steken ook ons bezoek niet onder stoelen of banken, en de vlag wordt gehesen; en wel een dubbele.

Aan de lange tafel in de gang dineren we en houden we alle maaltijden.

In het keukentje staat de TV meestal aan (uiteraard op Hongarije gericht).

We drinken bier en pallinka en nuttigen de ene na de andere zak popcorn of pinda’s erbij.

               Kersenpallinka of Pruimenpallinka ??      Onbetwist is Attila hoofd productie van Palinka.                            

Uiteraard hebben we per toerbeurt (Anton ook?) afwasdienst, hoewel Magdi dit laatste niet nodig vond. Dochterlief Agota wist haar verantwoordelijkheid echter hier goed in te vullen.

We werden door Magdi van alle nat en droog voorzien. En Attila leverde zijn gemoedelijke verhalen met palinka. (Overigens verbazend dat Attila en Magdi zich zo goed in het Nederlands verstaanbaar konden maken). Met Bela werd uiteraard veel (over politiek?) in het Hongaars gecommuniceerd.Attila zorgde ook voor de warmte door ’s ochtends vroeg al de kachel op te stoken met maïskolven en hout. Hij sliep ook in de keuken op een bank.

Vandaag staat een bezoek aan een familie te Bezid op het programma. Dit betreft een moeder met twee gehandicapte volwassen zoons.

 (SDRV heeft de jongens een tijd geleden voorzien van een op accu aangedreven rolstoel). We gaan met z’n allen, d.w.z. Attila gaat ook mee en we nemen de zeer hobbelige route langs het ondergelopen dorp.

Hier hoort uiteraard een verhaal bij en zelfs een monument vanuit vier verschillende religieuze achtergronden.

Als we op de stoffige weg Bezid naderen zien we in de verte al een van de mannen zitten in zijn handbediende stoel aan de kant van de weg. Een steen voor het wiel, zodat hij niet kon wegrijden. Was dit voorgevoel of … we weten het niet, maar het zou een onaangekondigd bezoek zijn. Dit bezoek bleek echter zeer nuttig. De aandrijving van de beoogde rolstoel werkte niet goed meer en men kon deze rolstoel zo niet gebruiken. Het euvel was echter snel verholpen door het omwisselen van de accukabels op de polen. Overigens stonden er in de opslag wel een vijftal (niet werkende?) rolstoelen. In ieder geval was zoonlief weer zeer gelukkig. Voor moeder leverde dit ook de noodzakelijke verlichting op. Markant was dat de andere zoon voorzien was (door wie?) van een mooie nog niet zo oude elektrisch aangedreven rolstoel. Ondanks dat de situatie zeer primitief was, werden we getrakteerd op lekkere gebakjes. De vraag is hoelang deze situatie nog kan blijven voortbestaan? Moeder wordt oud de mannen zijn zwaar gehandicapt en de omstandigheden zijn zeer primitief.

Zaterdag 2 november

We gaan vandaag met paard en wagen op stap met Arpad een jonge ondernemende boer uit het dorp levert ons een rondrit door de omgeving met zijn twee paarden en veulen voor de gammele boerenkar. Wat dekens erbij om het gehobbel te dempen.



        We maken het gezellig met de sightseeing en tussenstops met palinka en bier.

De rem van de kar (heuvel afwaarts) is een door ketting geblokkeerd/slepend wiel. We zitten opgepakt op de kar, lopen er achter of naast (heuvel opwaarts). Als de planken van de kar het plots dreigen te begeven worden deze vakkundig omgord met een touw/koord. Anton blijkt een vakkundig ‘menner’ en we komen heelhuids weer terug op ons logeeradres waar Attila druk in de weer is met de ‘flekken’ (dunne plakken vlees die op de barbecue gebraden worden.

Daar we echter nog wat boodschappen moeten hebben gaan we eerst nog even naar Tîrgu Mures daar is een groot door de dames aanbevolen winkelcomplex, wat we na wat heen en weer rijden gevonden hebben.Een paar kratten sinaasappels (voor het kindertehuis), koffie en een nieuwe reiskoffer voor Femke.Voor dit laatste kunnen we echter niet slagen binnen haar budget. Er is van alles te koop, maar er zijn maar beperkt aantal kooplieden. Wel kan Anton nog slagen met een bodywarmer als koopje.                                 

Terug naar ons logeeradres, waar ons een heerlijke maaltijd wacht en we een gezellige avond hebben.

Zondag 3 november

Vandaag scheiden onze wegen: Bela, Anton en Henk gaan naar de fam. Kányádi  in Porumbenii-Mare. György-Attila is daar predikant. Het is een klein dorpje, waar deze predikant zich een centrale plaats heeft verworven. De twee studerende zoons zijn ook thuis en ook oma is vast van de partij. We bewonderen ook daar weer de ondergrondse winteropslag en wijnproductie; alsmede de veestapel die door een zigeunervrouw in de gaten wordt gehouden. Even omkleden en dan treden we als laatsten de kerk binnen, die overigens goed gevuld is. Aansluitend op de preek krijgt Anton de gelegenheid om ons bezoek kort toe te lichten. We krijgen zelfs cadeautjes (zelfgemaakte vloerkleden, zoals die in de gehele kerk lagen). Met het optreden van een jongerenkoor uit de gemeente wordt de dienst afgesloten (film). Bij de uitgang krijgen we van alle kerkgangers nog de zegen mee. Vervolgens gaan we met de kerkenraad nog wat na borrelen (palinka) in de consistorie.

Na de lunch begint het tweede bedrijf: de sightseeing en kennismaking met de omgeving/het dorp.

Eerst krijgen we een adembenemende route naar de bergen. Uiteraard in de oude auto waarmee onze chauffeur met ongekende behendigheid ons langs kuilen, door dalen en over hobbels naar de hoogste top en het diepste dal brengt. Het is een prachtige en rustige omgeving we komen ook geen beer tegen.

 

Als we na onze tocht weer in het dorp arriveren, gaan we eerst even naar de voetbalwedstrijd die omgeven wordt door een vrolijke barbecue met bier, ondanks het zware verlies van de thuispartij.

Nog voor het donker wordt rijden we door naar het nabij gelegen zigeunerdorp.

György  Kanyadi  blijkt daar een relatie opgebouwd te hebben, we zien het aan de kinderen die daar in koor meedoen. We zijn onder de indruk van de primitieve omstandigheden. Maar György-Attila komt in de loop van 2014 terug waaraan Corianne en Femke? ook zullen bijdragen.

Eenmaal in de pastorie terug gekomen schuiven we samen met leden van de kerkenraad en partners aan voor een uitgebreid diner. Er worden veel zaken uitgewisseld en discussies gevoerd, die we niet alle kunnen volgen. We slapen in een zeer ruime kamer (minstens 3 m hoog).

Maandag 4 november

Vandaag wordt het serieus. We gaan een aantal projecten langs. Maar voordat we vertrekken gaan we nog even bij de burgemeester langs, waar Hannie werkt. De burgervader, die we overigens buiten ontmoeten lijkt een joviale vent.

We brengen een flitsbezoek aan de dokterspost in het dorp. Alles draait hier perfect en naar wens. Het is echter wel druk met patiënten. Er staat een lange wachtrij, maar we mogen even binnen kijken.

De volgende stop is het ziekenhuis. Hier blijkt de keuken volgens Europese normen geheel verbouwd te worden.

Waar daar nog behoefte aan is  zijn keukenkasten en plafondverlichting. Er is een goed werkende regeling met een externe kledingwasserij afgesloten en de eigen wasmachine kan gebruikt worden voor beperkte en spoedeisende wasbeurten.

Door tussenkomst van ds. Laszlo Lehel informeren we ons over de voortgang en behoeften van het lokale en het landbouwproject. De behoeften, zoals ook in de brief aan Tonnie is aangegeven wordt door genomen.

Na deze inventarisatie en controle spoeden we ons naar het agrarisch werkveld. We vinden de landbouwtrekker achter een boerenschuur. Hij is daar uitgeleend, maar staat wel stil (werkt niet meer). Na wat gepraat en navraag worden de oliefilters gedemonteerd.

Deze blijken volledig verstopt te zijn. Aangeraden wordt om dit schoon te maken en verder te bezien hoe de motor weer zo snel mogelijk aan de praat geholpen kan worden. De oude baas, die ons te woord heeft gestaan, zal het met zijn zoon (de operator) opnemen.

Op de volgende dokterspost is dr Szén Csilla actief. Probleem in deze situatie is de afstemming met de openbare werken. Het is de bedoeling dat er nog riolerings-werkzaamheden worden uitgevoerd. En deze moeten blijkbaar eerst uitgevoerd worden voordat de vloer en het sanitair in huis goed gemaakt kan worden. Ook is er onduidelijkheid over het bouwkundig advies t.a.v. de renovatie van de plafonds. Mogelijk komt e.e.a. in het voorjaar 2014 tot uitvoering. NB. Naast de fysieke inrichting kan de administratieve verwerking ook nog wel een vernieuwingsslag maken.

Het Electronisch patiënten dossier  is nog ver weg.

Na het bezoek aan deze projecten keren we huiswaarts, d.w.z. naar ons logeeradres.      Onderweg bespreken we nog de (gewenste) wijze van hulpverlening. Hierin zal zeker het accent moeten komen liggen op de aandacht voor gebruik/toepassing van geleverde goederen en diensten.

De dames zijn vandaag in het kindertehuis in Viforoase geweest en we besluiten hen op het eind van de dag op te halen. We zijn onder de indruk van de organisatie en ordelijkheid daar. Uitgebreid worden we te woord gestaan door de (vrijwillige) staf/medewerkers. Het is best een hele opgave om de kinderen in de uiteenlopende leeftijdscategorieën professioneel dag en nacht en voor langere periode op te vangen. Dominee Van den Oever uit Yerseke is hierin ook vanuit Nederland betrokken.

’s Avonds gaan we eten bij Arpad. Hij en zijn Roemeense vrouw met hun twee zoons maken het gezellig. NB Als je hun huis binnentreedt, moet je wel bukken, vraag het maar aan Henk, die kennis maakte met de betonnen deurpost op ca 1.70 m hoogte. Ook de zolderkamer van de jongens met de computer en facebook kregen expliciet aandacht. Arpad en zijn vrouw hadden hun slaapplaats beneden in de kamer op een brede bank. Arpad heeft een uitgebreide veestapel: paarden, varkens, geiten en ganzen. Maar ook een landbouwtrekker waarmee hij kon ploegen. De afspraak werd gemaakt dat Anton de volgende dag ‘een rondje’ zou gaan ploegen.

Dinsdag 5 november

Dit is de laatste dag voor ons vertrek die eigenlijk gereserveerd was om nieuwe projecten te ontdekken. Maar we besluiten bij Attila en Magdi te blijven. Op dit erf is er altijd wel wat te doen: walnoten rapen, bladeren harken en verzamelen. Er ligt ook nog een hele oogst Maïskolven om te verwerken (ontbladeren en bergen op schuurzolder); maar dat is een klus voor Attila.                                                       

Helaas is de maïsprijs slecht, zodat er ook nog maïs van het vorige jaar op voorraad ligt.

Attila en Magdi zijn ook nog in de weer met de voorbereiding op de komst van Piet en Corrie. Auto wassen, huis schoonmaken en boodschappen doen. Zij halen Piet en Corrie in de loop van de middag op van het vliegveld te Tirgu Mures.

Wij breken met Bela nog uit naar de zoutmijnen. Helaas komen we te laat voor de georganiseerde toer ter plekke, waarop we besluiten een kopje koffie te gaan drinken en een gedraaide Kurtos te nuttigen.

We rijden nog even door naar het strand een groot zoutwatermeer dat m.b.v. Europese subsidie tot een toeristische trekpleister is omgebouwd.

    Terug naar huis, uiteraard met wat zout.

Deze avond gaat de bank van de muur dan zitten we met zijn allen dus gezellig aan beide zijden van de lange tafel te dineren.

Een aantal gasten houden het hierbij echter niet droog vanwege het oneigenlijke gebruik van de waterflessen, die onder druk waren gevuld.

Woensdag 6 november

Dit is onze vertrekdag. Dit houdt in koffers pakken en ons mentaal voorbereiden op de terugreis. Het kofferprobleem van Femke wordt overigens opgelost met een royale tas van de familie Nagy. De gewichtsverdeling is echter niet gelijkmatig: Henk zit (met zijn zout) ruim boven de 10 kg terwijl Femke er ruim onder zit. Gezien haar ervaring met koffers blijkt zij onvermurwbaar voor een gewichtsherverdeling. Overigens blijkt op de luchthaven dat het gewicht geen probleem/maatstaf is. We nemen afscheid van de familie Nagy en gaan op weg naar Cluj. Daar we gisteren de excursie in de zoutmijn zijn misgelopen bezoeken een andere zoutmijn (Turismului) op onze route. Een immense diepte waar de flits t.b.v. het fotograferen onvoldoende blijkt. Hele families komen hier regelmatig een aantal uren ondergronds voor verlichting van allergieproblemen. Er zijn daar dan ook uitgebreide speelfaciliteiten ingericht.

Bela wil tijdig thuis komen. En daar we nog te vroeg zijn voor de vertrekvlucht besluiten we nog het centrum van Cluj aan te doen. Onze koffers stallen we in het kantoortje van Wizz. Bij KFC ontdoen we ons nog van wat Lei. We nemen een taxi naar het vliegveld en exact op tijd vertrekken we met een rechtstreeks vlucht naar Eindhoven.

Dit was dan het uitje naar onze Hongaarse vrienden in Roemenië.

Stichting de Romania Vrijwilligers
Willem Alexanderweg 3
4316 BG Zonnemaire
The Netherlands
info@sdrv.nl
Tel: 0111-407944
NL13RABO0320557952